نوشتهء پل نويا ترجمهء احمد سميعى ( گيلانى ) مقدمهء مصحح در صفحات آتى ، نخستين تصحيح تفسير عرفانى قرآن از أبو العباس احمد ادمى ، معروف به ابن عطا ، ملاحظة مىشود . اين متن از طريق أبو عبد الرحمن سلمى ( 330 - 412 ه / 941 - 1021 م ) ، كه آن را در تأليف مشهور خود به نام حقائق التفسير درج كرده ، به دست ما رسيده است . سلمى در مقدمه‌اى ، كه عينا در اينجا آورده‌ايم ، ياد آور مىشود كه پيش از أو كسى به جمع وتحرير تفسيرهاى متعددى كه مشايخ قديم تصوف در مجالس صوفيان تقرير مىكرده‌اند واز اين طريق محفوظ مانده است ، همت نگماشته بوده است . وى ميافزايد كه تنها از دو مورد استثنائي در اين باب خبر دارد : يكى مجموعه‌اى تفسيري منسوب به ابن عطا وديگرى تفسير تعدادى از آيات كه سند روايت آن به امام جعفر صادق ( ع ) ( وفات : 148 ه / 765 م ) منتهى مىشود يا ابن عطا سند روايت آن را به اين امام مىرساند « 1 » . در سال 1968 ، در نشريهء ملانژ ( مجموعهء مقالات ) دانشگاه سن ژوزف ( دورهء 43 ، شمارهء 4 ) متن تفسيري را كه صوفيان به امام جعفر صادق ( ع ) نسبت مىدهند به چاپ رسانديم واز همان زمان در صدد برآمديم كه تفسير ابن عطا را نيز منتشر سازيم ، نه تنها از اين رو كه غالب أوقات تفسير ابن عطا همان شرح وبسط تفسير منسوب به اين امام است بلكه هم از اين رو كه در ميان همهء تفسيرهايى كه سلمى در تأليف خود درج كرده ، بي چون وچرا ، يكى از پرمايه‌ترين وگوياترين روش تفسيري صوفيه است كه در اثر خود به نام تفسير قرآن وزبان عرفانى به مطالعه درآورديم . خود سلمى ، در ذكر ابن عطا در طبقات الصوفية خاطر نشان مىسازد كه « أو در طريقهء فهم قرآن زبانى دارد تنها از آن خود » ( ص 265 ، چاپ قاهره ) . بىگمان اين قول را نبايد به معناى ظاهري آن گرفت ، بلكه بايد پذيرفت كه از جمع همعصران ابن عطا هيچ كس ، با بهره‌گيرى هر چه بيشتر از همهء امكانات روش تفسيري خاص صوفيه ، يعنى استنباط ، تفسيري بدين حجم بر جاى ننهاده است .

--> ( 1 ) بر حسب آنكه ذكر خوانده شود يا ذكر .